Actueel op GymPOWER Sportmagazine
Home » Actueel » Film ‘Over the limit’ brengt mentale strijd van Olympisch kampioene goed in beeld
Film ‘Over the limit’ brengt mentale strijd van Olympisch kampioene goed in beeld
Foto © Theresa Beijn

Film ‘Over the limit’ brengt mentale strijd van Olympisch kampioene goed in beeld

AMSTERDAM – De regerend Olympisch kampioene ritmische gymnastiek, Margarita Mamun uit Rusland, is niet bepaald het archetype kampioene die eenieder voor zich kan halen. Achter haar warme uitstraling die ze op de wedstrijdvloer toont, schuilt meer dan je denkt. De Poolse documentairemaakster Marta Prus bracht de emotionele rit naar de Olympische Spelen van Rio 2016 knap in beeld. GymPower Sportmagazine woonde de eerste publieke voorstelling op het International Documentary Film Festival te Amsterdam bij. Het is zeker een aanrader voor alle gymsportliefhebbers en eigenlijk zelfs een ‘must see’ voor sporters en coaches!

Het oorspronkelijk plan van Prus was om een documentaire over de Russische Bondscoach Irina Viner-Usmanova te maken, dan wel de vriendschap tussen Mamun en Yana Kudryavtseva. Maar al gaande was er iets wat Mamun intrigeerde: haar ongewone blik, expressie en lichaamshouding. Met beeldmateriaal van meer dan honderd dagen bij elkaar, was het een enorme klus om de emotie van de Russisch-Bangladeshi gymnaste goed in kaart te brengen. Om überhaupt zover te komen, heeft Prus bijna twee jaar op goedkeuring moeten wachten van de gehele Russische staf alsook de familie van Mamun.

Prus’ documentaire laat zien dat ritmische gymnastiek een bikkelharde “show” is voor Russische gymnasten. De weg naar Rio de Janeiro was voor Margarita Mamun ondraaglijk lang. Toeval of niet: de afgespeelde muziek van andere gymnasten past daarbij perfect in het totaalplaatje. De scenes gaan daarbij vloeiend in elkaar over, wat het tot een intrigerend geheel maakt.

Punten voor je mooie ogen

Over the limit laat zien dat “Rita” een uiterst teder persoon is, die nauwelijks wat zegt, en buitengewoon aardig overkomt: haar ogen en lichaamstaal spreken voor zich. Dat heeft een keerzijde in de harde Russische ritmische gymnastiek wereld, waar de sport verheven is tot een ware religie. Rita is anders dan alle andere Russische gymnasten en ze staat haaks op hoofdcoach Irina Viner-Usmanova, die er niet van verafschuwt om haar gymnasten mentaal de grond in te boren: constante grove verwijtingen als ‘ze geven je alleen maar punten om je mooie ogen’, ‘bitch’ en ‘stomme koe’ vliegen om de oren.

De documentaire gaat vooral in op de reactie van Mamuns lichaamshouding ten opzichte van de bikkelharde uitspraken van de coaching, zowel voor, tijdens en na trainingen, alsook op een legio aantal toernooien, waaronder het WK van 2015 in Stuttgart, de Wereldbeker in Guadalajara in 2016, en het EK in Holon in 2016. Mamuns gezichtsuitdrukking staat buiten het wedstrijdtapijt pertinent op net-niet-huilen, en ze weet daarbij eigenlijk geen houding aan te geven: als Mamun tijdens of na een preek dan wat glazig voor haar uitstaart, zet dat bij Viner soms nog kwader bloed.

Hoewel persoonlijke coach en voormalig wereldkampioene Amina Zaripova net zo fiers is, begrijpt zij als geen ander hoe Rita zich moet voelen. Als ze dan Rita in bescherming neemt tegen de toorn van Viner, krijgt Amina zelf de volle lading over haar heen, waar ze soms zelf van dichtklapt. Over the limit doet de toeschouwer nadenken in hoeverre je kan gaan om deze psychologische strijd aan te gaan.

Gelukkig houdt ze zich staande door de persoonlijke dingen die naar naar voren: het innige Skype contact met vriendje Alexandr Shukurov (waarmee Mamun recentelijk in het huwelijksbootje is gestapt), de hartstochtelijkheid met teamgenotes Yana Kudryavtseva en Aleksandra Soldatova, en de hechte familiebanden op het thuisfront. Maar keer op keer komt naar voren dat Mamun vooral een wedstrijd met haar innerlijke zelf aan het strijden is. Als toeschouwer kan je dan alleen maar bedenken wat voor jezelf de absolute grens is.

De wereldpremière van ‘Over the Limit’ was afgelopen weekeinde, 17 – 19 november 2017, op het International Documentary Festival in Amsterdam. Meer info is te vinden op de website van de IDFA 2017.

Artikel © GymPower Sportmagazine | Tekst © Justin Stook | Archieffoto’s © Theresa Beijn: Margarita Mamun tijdens de knotsenoefening op het Olympische kwalificatietoernooi, de WK van 2015 in Stuttgart, onder toeziend oog van Bondscoach Irina Viner op de tribune